Trục Cơ Ô Tô – Cấu Tạo, Chức Năng, Dấu Hiệu Hư Hỏng 

Trục cơ ô tô (Cốt máy, trục khuỷu) là một trong những chi tiết quan trọng nhất bên trong động cơ. Bộ phận này có nhiệm vụ biến chuyển động tịnh tiến của piston thành chuyển động quay để truyền công suất đến hệ thống truyền động của xe.

Khi trục cơ bị cong, mòn hoặc hư hỏng, động cơ có thể xuất hiện hiện tượng rung giật, phát ra tiếng gõ, giảm công suất, thậm chí gây hư hỏng nghiêm trọng nếu tiếp tục vận hành.

Trục cơ ô tô là gì?

Trục cơ (Crankshaft) là chi tiết cơ khí nằm ở phần dưới của động cơ, liên kết với piston qua thanh truyền (Tay biên).

Trong quá trình động cơ hoạt động, piston chuyển động lên xuống trong xi-lanh. Thông qua thanh truyền, lực này tác động lên cổ biên và các má khuỷu của trục cơ, làm trục cơ quay.

Chuyển động quay của trục cơ sau đó được truyền qua bánh đà, ly hợp hoặc biến mô và hộp số, cuối cùng tạo ra lực kéo cho bánh xe.

Một số tên gọi phổ biến

• Trục cơ ô tô

• Trục khuỷu

• Cốt máy

Tùy từng dòng xe và khu vực sử dụng, phụ tùng này có thể được gọi bằng nhiều tên khác nhau nhưng về cơ bản đều chỉ crankshaft – trục khuỷu động cơ.

Cấu tạo của trục cơ ô tô

Trục cơ được chế tạo với độ chính xác rất cao và thường được làm bằng thép rèn hoặc gang cầu, tùy thiết kế động cơ.

Các bộ phận chính gồm:

1. Cổ trục chính

Cổ trục chính là vị trí trục cơ được đỡ bởi các bạc trục chính trong thân máy.

Bề mặt cổ trục được gia công với độ chính xác cao nhằm giảm ma sát và đảm bảo khả năng bôi trơn.

2. Cổ biên

Cổ biên là vị trí liên kết với đầu to của thanh truyền thông qua bạc biên.

Lực từ piston truyền qua thanh truyền xuống cổ biên, tạo ra mô-men quay cho trục cơ.

3. Má khuỷu

Má khuỷu liên kết cổ trục chính với cổ biên. Hình dạng và vị trí của má khuỷu quyết định đặc tính chuyển động của piston.

4. Đối trọng

Đối trọng giúp cân bằng lực và mô-men trong quá trình trục cơ quay.

Nếu hệ thống đối trọng mất cân bằng hoặc trục cơ bị biến dạng, động cơ có thể rung mạnh và phát sinh tiếng ồn bất thường.

5. Đầu trục cơ

Đầu trục cơ thường được sử dụng để dẫn động các bộ phận như:

• Puly trục cơ

• Bơm nước

• Máy phát điện

• Máy nén điều hòa

• Hệ thống cam tùy thiết kế động cơ

6. Đuôi trục cơ

Phía sau trục cơ thường liên kết với bánh đà hoặc flexplate.

Đây là vị trí truyền mô-men xoắn từ động cơ sang hệ thống ly hợp hoặc hộp số.

Chức năng của trục cơ ô tô

Trục cơ đảm nhiệm nhiều chức năng quan trọng trong động cơ.

Thứ nhất, chuyển đổi chuyển động. Trục cơ biến chuyển động tịnh tiến của piston thành chuyển động quay.

Thứ hai, truyền công suất. Mô-men xoắn được tạo ra từ quá trình cháy trong xi-lanh được truyền qua trục cơ đến hệ thống truyền động.

Thứ ba, dẫn động các hệ thống phụ trợ. Trục cơ có thể dẫn động các bộ phận như máy phát điện, máy nén điều hòa, bơm nước và các cơ cấu khác thông qua dây đai hoặc bánh răng.

Thứ tư, góp phần cân bằng động cơ. Các đối trọng trên trục cơ giúp giảm rung động do chuyển động của piston và thanh truyền.

Dấu hiệu trục cơ ô tô bị hư hỏng

Trục cơ làm việc trong điều kiện tải trọng và tốc độ quay rất cao. Khi bị mòn hoặc biến dạng, xe có thể xuất hiện một số dấu hiệu sau:

1. Động cơ phát ra tiếng gõ

Tiếng gõ phát ra từ khu vực phía dưới động cơ, đặc biệt khi tăng ga, có thể liên quan đến bạc biên, bạc trục chính hoặc cổ trục cơ.

2. Động cơ rung bất thường

Trục cơ bị cong, mất cân bằng hoặc các bộ phận liên quan bị mòn có thể khiến động cơ rung mạnh hơn bình thường.

3. Áp suất dầu động cơ thấp

Khi cổ trục hoặc bạc trục bị mòn quá mức, khe hở dầu tăng lên, làm lượng dầu thất thoát tại các vị trí ổ trục lớn hơn và có thể dẫn đến giảm áp suất dầu.

4. Đèn báo áp suất dầu sáng

Nếu hệ thống bôi trơn không duy trì được áp suất cần thiết, đèn cảnh báo dầu có thể bật sáng. Đây là dấu hiệu cần kiểm tra ngay và không nên tiếp tục vận hành xe nếu áp suất dầu thực sự thấp.

5. Động cơ giảm công suất

Khi ma sát trong động cơ tăng hoặc các chi tiết bên trong bị hư hỏng, khả năng vận hành của động cơ có thể bị ảnh hưởng.

6. Có mạt kim loại trong dầu động cơ

Khi xả dầu phát hiện nhiều mạt kim loại, cần kiểm tra hệ thống bôi trơn và các chi tiết bên trong động cơ, đặc biệt là bạc và bề mặt cổ trục.

Nguyên nhân khiến trục cơ bị hư hỏng

Một số nguyên nhân phổ biến gồm:

• Thiếu dầu bôi trơn.

• Dầu động cơ xuống cấp hoặc sử dụng sai cấp độ nhớt.

• Áp suất dầu không đủ.

• Bơm dầu hoạt động không tốt.

• Bạc biên hoặc bạc trục chính bị mòn.

• Động cơ quá nhiệt.

• Động cơ thường xuyên hoạt động ở tải cao.

• Trục cơ bị cong hoặc biến dạng.

• Lắp ráp động cơ không đúng kỹ thuật.

• Không kiểm tra khe hở bạc khi đại tu động cơ.

Đặc biệt, thiếu dầu hoặc mất áp suất dầu có thể khiến bề mặt cổ trục bị xước, cháy bạc và nhanh chóng dẫn đến hư hỏng nghiêm trọng.

Khi nào cần thay trục cơ?

Không phải mọi trường hợp trục cơ bị mòn đều bắt buộc phải thay mới. Tùy mức độ hư hỏng, kỹ thuật viên có thể kiểm tra và đánh giá khả năng mài cổ trục, phục hồi hoặc thay trục cơ mới.

Cần cân nhắc thay trục cơ khi:

• Trục cơ bị cong vượt giới hạn cho phép.

• Cổ trục bị xước sâu.

• Cổ biên bị cháy hoặc hư hỏng nghiêm trọng.

• Trục cơ bị nứt.

• Đường kính cổ trục đã vượt quá giới hạn sửa chữa.

• Trục cơ bị biến dạng sau khi động cơ gặp sự cố nghiêm trọng.

Việc lựa chọn sửa chữa hay thay mới cần dựa trên thông số kỹ thuật của từng loại động cơ.

Cách kiểm tra trục cơ ô tô

Khi đại tu động cơ, trục cơ cần được kiểm tra kỹ lưỡng bằng các phương pháp phù hợp.

Một số nội dung kiểm tra gồm:

• Kiểm tra độ cong của trục cơ.

• Đo đường kính cổ trục chính.

• Đo đường kính cổ biên.

• Kiểm tra độ côn.

• Kiểm tra độ ô van.

• Kiểm tra bề mặt cổ trục.

• Kiểm tra các đường dầu.

• Kiểm tra khe hở với bạc.

• Kiểm tra vết nứt nếu nghi ngờ.

Thông số đo được cần so sánh với tiêu chuẩn sửa chữa của nhà sản xuất trước khi quyết định tiếp tục sử dụng, mài sửa hay thay mới.

Lưu ý khi mua trục cơ ô tô

Khi mua trục cơ ô tô, không nên chỉ dựa vào tên xe. Cùng một mẫu xe có thể sử dụng nhiều loại động cơ và mỗi động cơ có thể sử dụng trục cơ khác nhau.

Khách hàng nên cung cấp:

• Hãng xe.

• Tên dòng xe.

• Năm sản xuất.

• Dung tích động cơ.

• Mã động cơ.

• Số khung VIN nếu có.

• Mã phụ tùng OEM nếu có.

Việc đối chiếu mã OEM và mã động cơ giúp hạn chế tình trạng mua nhầm phụ tùng.

Mua trục cơ ô tô tại Hà Nội

Auto Ngân Tuấn Hà Nội cung cấp nhiều loại phụ tùng động cơ ô tô dành cho các dòng xe phổ biến trên thị trường.

Khi cần tìm trục cơ, trục khuỷu, bạc biên, bạc trục chính và các phụ tùng động cơ, khách hàng nên cung cấp mã phụ tùng hoặc thông tin xe để được kiểm tra và đối chiếu chính xác.

Auto Ngân Tuấn – Chất lượng khẳng định thương hiệu, đồng hành cùng xế yêu của bạn!

Website: https://www.phutungotongantuan.vn

Câu hỏi thường gặp về trục cơ ô tô

Trục cơ và trục khuỷu có giống nhau không?

Có. Trục cơ và trục khuỷu là hai cách gọi phổ biến của cùng một chi tiết, tương ứng với thuật ngữ tiếng Anh Crankshaft.

Trục cơ bị mòn có cần thay ngay không?

Không phải trường hợp nào cũng cần thay. Cần đo kiểm độ mòn, độ cong, độ côn, độ ô van và đối chiếu với tiêu chuẩn của nhà sản xuất để xác định khả năng sửa chữa hoặc thay thế.

Trục cơ hỏng có làm động cơ kêu không?

Có. Trục cơ bị mòn kết hợp với bạc biên hoặc bạc trục chính có khe hở lớn có thể gây ra tiếng gõ ở khu vực phía dưới động cơ.

Có thể mua trục cơ theo tên xe không?

Không nên. Cần xác định mã động cơ và mã phụ tùng vì một dòng xe có thể sử dụng nhiều loại động cơ khác nhau.

Trục cơ có liên quan đến áp suất dầu động cơ không?

Có. Độ mòn của cổ trục và bạc có thể làm tăng khe hở dầu, ảnh hưởng đến khả năng duy trì áp suất dầu trong hệ thống bôi trơn.